İki saat kadar önce öğle yemeği yedim. Yemeğin sonuna doğru F. ile karşılaştım. Bu iş yerindeki 9. ayım ve çok fazla insan tanıdığım söylemez. Ama F. ile iş yerine geldiğim ilk gün tanışmıştık. İş yerini kapısında sigara içiyordum ayağıma bir kedicik dolandı eğilip sevince soluğu dibimde aldı azıcık sohbet ettik tanışmış bulundum. Çalıştığım çevredeki tüm kedilerin annesidir F. Kendisi çalıştığım iş yerindeki birimlerden birinde sekretarya görevlerini yürütüyor. Çocukluğu da yetimhanede geçmiş. Arada görürüm, kısa sohbetler ederiz. Çok cana yakın, deli dolu verici bir insandır.
Vericilik derken, gözlemlediğim F. Neredeyse ilişki içinde olduğu hiç kimseye hayır diyemiyor. Hayır diyemediği gibi karşısındakinin derdini de dert ediniyor. Hatta doktora gidip bir poşet ilaç almış bugün onları gösterdi bana laf arasında ve içinde antidepresan türevi şeyler de vardı. Hayır diyememek, insanların onu olur olmaz sömürmesine neden olduğu gibi yüklendiği sıkıntılarda yaşamını sekteye uğratıyormuş. Misal çocuğu intihar eden bir anne ile sürekli ilişki halinde olduğu bir zaman diliminde intihar üzerine bile düşündüğünü söyledi. Karşıdakinin derdini yüklenmek ile ilgili de bir şeyler de karalamak istiyorum ama öncelikle hayır diyebilme becerisi üzerine bir şeyler yazmak istedim.
Hayır demeyi öğrenmek, zamanınızı, enerjinizi ve ilişkilerinizi kontrol etmenize yardımcı olabilen güçlü bir beceridir. Özellikle başkalarını memnun etmeye çalışan biri veya başkalarını hayal kırıklığına uğratmaktan korkan biriyseniz, hayır demek zor olabilir. Ancak her şeye evet demenin mümkün olmadığını ve bazen kendi ihtiyaçlarınızı ön plana koymakta sorun olmadığını hatırlamak önemlidir.
Hayır diyebilmek için öncelikle kararlı olun. Kararlılık, kendinizi ve ihtiyaçlarınızı saygılı bir şekilde savunma yeteneğidir. Kararlı olduğunuzda, hayır demenin suçluluk hissi veya başkalarını üzme korkusu olmadan yapabilirsiniz.
Net ve doğrudan olun. Hayır dediğinizde, neden hayır dediğinizi net ve doğrudan bir şekilde ifade edin. Sözü uzatmayın veya bahaneler uydurmayın.
Saygılı olun. Hayır dediğinizde bile, karşıdaki kişinin duygularına saygılı olmak önemlidir. Kaba veya küçümseyici davranışlardan kaçının.
İtirazlara hazırlıklı olun. Hayır dediğinizde, karşı tarafın fikrinizi değiştirmeye çalışabileceği olasıdır. Buna hazırlıklı olun ve nasıl yanıt vereceğinize dair bir planınız olsun.
Bakın şu cümleler hayır diyebilmenize yardımcı olabilir.
"Üzgünüm, ama bu teklifi kabul edemem."
"Maalesef, şu anda zamanım çok sınırlı olduğu için bu projeye dahil olamam."
"Teşekkür ederim, ancak bu davete katılamayacağım."
"Sağolun, ama bu fikir benim için uygun değil."
"Üzgünüm, ancak şu anda parasal olarak destek sağlama imkanım yok."
"Hayır demek zorundayım, çünkü kendi önceliklerime odaklanmalıyım."
"Bu talebi yerine getirmem mümkün değil, kusura bakmayın."
"Hayır, bu projede yer almak istemiyorum, başka bir fırsat arıyorum."
"Özür dilerim, ancak bu plana uymam benim için uygun değil."
"Teşekkür ederim, ama bu etkinlikle ilgilenmiyorum."
Bu cümleler, net, doğrudan ve saygılı bir şekilde hayır demenize yardımcı olabilir. Ancak her durumda, söz konusu kişinin ve ilişkinin doğasına bağlı olarak cümleleri uyarlamanız önemlidir.
Hayır demeyi öğrenmek bir beceridir ve pratiğe ihtiyaç duyar. Ne kadar çok pratik yaparsanız, o kadar kolaylaşacaktır. Ve ne kadar çok hayır derseniz, zamanınızı, enerjinizi ve ilişkilerinizi o kadar çok kontrol edebilirsiniz.
Başkalarının kendi başına üstesinden gelebileceği şeyleri yapmaktan kaçının böylelikle:
Önemli olan şeylere daha fazla zaman ayırabilirsiniz.
Bunalmış ve stresli hissetmekten kaçınabilirsiniz.
Hedeflerinize daha olası bir şekilde ulaşabilirsiniz.
Diğer insanlarla sağlıklı sınırlar belirlersiniz.
Özgüveninizi artırırsınız.
Eğer hayır demekte zorlanıyorsanız, kendinize yardımcı olabilecek birkaç şey yapabilirsiniz:
Tetikleyicilerinizi belirleyin. Hayır demeyi zorlaştıran durumlar nelerdir? Tetikleyicilerinizi bildiğinizde, onlarla başa çıkmak için stratejiler geliştirmeye başlayabilirsiniz.
Hayır demeyi pratik edin. Ne kadar çok pratik yaparsanız, o kadar kolaylaşacaktır. Küçük şeylere hayır demekle başlayın ve zamanla daha büyük şeylere hayır demeyi öğrenin.
Destek sistemini bulun. Hayır demek konusundaki zorluklarınız hakkında arkadaşlarınızla, ailenizle veya bir terapistle konuşun. Onlar size destek ve teşvik sunabilirler.
Hayır demeyi öğrenmek bir yolculuktur, bir hedef değildir. Zaman, pratik ve çaba gerektirir. Ancak bu, katlanmaya değer bir yolculuktur. Bu yüzden hayır demekten korkmayın. Hayatınızı kontrol etmenin en güçlü araçlarından biridir.